Tesisat El Aletleri ve Boru Kesiciler

Tesisat işlerinde kullanılan genel amaçlı el aletleri, iki işi çözmek üzere ayrışır: boruyu tutmak ve boruyu kesmek. İkisinin de ortak zorluğu aynıdır — boru yuvarlaktır, bu yüzden hem kavraması hem dik kesmesi düz bir parçaya göre daha zordur. Aletler tam olarak bu iki güçlüğe göre tasarlanmıştır. Kataloğumuzda boru kesme aletleri ve tesisat işlerinin genel amaçlı el aletleri bulunuyor.

Boru kesmede iki yöntem

Boru iki şekilde kesilir ve aralarındaki fark yalnızca hız değildir. Boru kesicisi, borunun etrafında döndürülerek çalışır; keskin bir disk her turda biraz daha derine iner ve kesim tamamlandığında uç eksene tam diktir. Testereyle kesimde ise dikliği kullanıcı sağlamak zorundadır ve talaş oluşur.

Bu fark tesisatta doğrudan sonuca yansır. Eğri kesilmiş bir boru ucunda diş kademeli çıkar, pres profili tam oturmaz, havşa oval olur. Bu yüzden tesisatta boru kesicisi tercih edilir; testere yalnızca kesicinin giremeyeceği yerlerde kullanılır ve kesim sonrası uç mutlaka düzeltilir.

Boru kesicide bıçak ve ilerleme

Boru kesicisi kullanırken en yaygın hata, bıçağı hızlı sıkmaktır. Her turdan sonra ayar düğmesi az miktarda ilerletilmelidir; fazla sıkma, borunun kesim bölgesinde ezilmesine ve iç çapın daralmasına yol açar. Doğru kullanımda kesim birkaç turda değil, on-on beş turda tamamlanır ve uç yuvarlaklığını korur.

Bıçak da bir sarf parçasıdır. Körelmiş bıçak kesmek yerine bastırır ve boruyu ezer; kesim sırasında aşırı kuvvet gerekiyorsa bıçak değişmelidir. Kataloğumuzda boru kesicilerin yedek bıçakları ayrı ürün olarak bulunur. Kesimden sonra iç çapak mutlaka raybalanır: kalan çapak hem akışı daraltır hem contaları keser.

Boru tutmada kavrama biçimi

Boruyu tutan aletlerde ağızlar, yuvarlak yüzeye ısırarak tutunacak biçimde dişlidir. Bu, kavramayı güçlendirir ama yüzeyde iz bırakır; krom kaplı görünen tesisat parçalarında bu izler kabul edilemez. Bu tür parçalarda paralel çeneli veya yumuşak ağızlı aletler kullanılır.

İkinci nokta kaldıraç yönüdür. Boru anahtarları ve fort penseler tek yönde kavrar; uygulanan kuvvet ağızları borunun üzerine daha da sıkar. Alet ters yönde kullanıldığında kavrama zayıflar ve alet borunun üzerinde döner. Zorlanan bir bağlantıda aletin yönünü kontrol etmek, kuvveti artırmaktan daha etkilidir.

Sıkışmış tesisat bağlantıları

Yıllanmış tesisat bağlantılarında kireç ve korozyon, dişleri birbirine kaynatmış gibi tutar. Burada kuvveti artırmak çoğu zaman boruyu bükmekle veya fittingi çatlatmakla sonuçlanır. Doğru sıra farklıdır: önce pas çözücü uygulanır ve etki etmesi beklenir, sonra bağlantı gevşetme yönünde küçük hareketlerle zorlanır, gerekirse ısı kullanılır.

Ayrıca karşı tutuş ihmal edilmemelidir. Tek bir alet ile zorlanan bağlantıda tüm burulma hattın devamına biner; ikinci bir aletle karşı tutmak, hattaki diğer bağlantıların gevşemesini veya borunun bükülmesini önler.

Sıkça sorulan sorular

Boru kesici mi testere mi kullanmalıyım?

Mümkün olan her yerde boru kesici. Kesim ekseninin dikliğini alet sağlar ve talaş oluşmaz. Testere yalnızca kesicinin giremeyeceği yerlerde kullanılmalı, kesim sonrası uç düzeltilmelidir.

Boru kesicide kesim sırasında boru neden eziliyor?

Ayar düğmesi her turda fazla sıkıldığı için. Doğru kullanımda düğme her turdan sonra az miktarda ilerletilir ve kesim on-on beş turda tamamlanır. Körelmiş bıçak da aynı sonucu verir.

Kesimden sonra raybalamak şart mı?

Şart. Kalan iç çapak akışı daraltır, contaları keser ve diş açma, pres, havşa gibi sonraki işlemlerin düzgün yapılmasını engeller.

Krom kaplı parçalarda hangi aleti kullanmalıyım?

Dişli ağızlı aletler kaplamada iz bırakır. Görünen krom kaplı tesisat parçalarında paralel çeneli veya yumuşak ağızlı aletler kullanılmalıdır.

Boru anahtarı borunun üzerinde dönüyor, sebebi ne?

Alet muhtemelen ters yönde kullanılıyor. Boru anahtarları ve fort penseler tek yönde kavrar; doğru yönde uygulanan kuvvet ağızları boruya daha da sıkar, ters yönde ise kavrama zayıflar.

Sıkışmış tesisat bağlantısında ne yapmalıyım?

Kuvveti artırmadan önce pas çözücü uygulayıp beklemek gerekir. Sonra gevşetme yönünde küçük hareketlerle zorlanır. Ayrıca ikinci bir aletle karşı tutmak, burulmanın hattın devamına binmesini ve borunun bükülmesini önler.