Çektirme Çeşitleri ve Fiyatları

Çektirme, mile veya yuvaya sıkı geçmeyle oturmuş rulman, kasnak, dişli ve burç gibi parçaları zarar vermeden sökmeye yarayan mekanik alettir. Kolları parçayı kavrar, ortadaki vidalı mil ise mile dayanarak parçayı kademeli biçimde dışarı iter. Kataloğumuzda iki ve üç kollu dış rulman çektirmeleri, iç rulman çektirme pensleri ve kolları, rotil çektirmeler, yedek çene ve kol takımları ile çektirme sehpası bulunuyor.

Çektirme neden gereklidir

Sıkı geçme bir bağlantıda parça, mile kendi iç çapından biraz büyük bir ölçüyle oturtulmuştur ve yerinde sürtünme kuvvetiyle durur. Bu parçayı çekiçle vurarak çıkarmaya çalışmak iki hasar üretir: darbe rulmanın bilyalarına iletilir ve bilya yataklarında kalıcı çukurlar oluşturur, ayrıca mil ucu ezilerek yeni parçanın takılmasını imkansız hale getirir.

Çektirme aynı işi darbesiz yapar. Vidalı mil dönerken kuvvet yavaşça ve eksende artar; parça mile paralel biçimde ilerler ve hem parça hem mil zarar görmeden ayrılır. Sökülen rulman tekrar kullanılacaksa çektirme kullanmak tercih değil zorunluluktur.

İki kollu ve üç kollu modeller

Kol sayısı, kavramanın ne kadar kararlı olacağını belirler. İki kollu çektirme kuvveti karşılıklı iki noktadan uygular; kolları dar aralıklara sokulabildiği için sıkışık montajlarda çalışabilir. Üç kollu çektirme ise kuvveti çevreye eşit dağıtır, bu yüzden parça sökülürken yana yatmaz.

Erişim izin veriyorsa üç kollu model daha güvenli seçimdir. Kuvvet arttıkça iki kollu çektirmede parçanın bir tarafı önce hareket etme eğilimi gösterir; parça eğilirse mil üzerinde kamalanır ve söküm zorlaşır. Üç kollu modelde bu eğilim büyük ölçüde ortadan kalkar.

Çene açıklığı ve derinlik

Çektirme seçiminde iki ölçü belirleyicidir. Birincisi çene açıklığı, yani kolların kavrayabileceği en küçük ve en büyük çap; kataloğumuzdaki modeller yaklaşık 5 mm ile 435 mm arasındaki aralıkları karşılar. İkincisi kavrama derinliği, yani kolların parçanın arkasına ne kadar uzanabildiğidir.

Derinlik çoğu zaman gözden kaçar ama söküm başarısını doğrudan belirler. Kol ucu rulmanın yalnızca dış bileziğinin kenarına tutunabiliyorsa, kuvvet arttığında kol kayar ve bilezik kenarını çentikler. Kolun parçanın arkasına tam oturması gerekir. Mil ucu ile kol ucu arasındaki mesafe de yeterli olmalıdır; kısa gövdeli çektirme uzun milde işe yaramaz.

İç ve dış çektirme farkı

Dış çektirmeler parçayı dışarıdan kavrar ve rulmanın dış bileziğine tutunur. Bu, mil üzerine oturmuş rulman ve kasnaklarda kullanılan yaygın yöntemdir. Ancak yuvanın içine gömülü bir rulmanda dışarıdan tutulacak yüzey yoktur.

Bu durumda iç çektirme kullanılır. İç rulman çektirme pensleri rulmanın iç bileziğinden içeriden kavrar; kataloğumuzdaki modeller yaklaşık 5 mm ile 50 mm arası iç çaplara göre kademelenmiştir ve genellikle bir karşı destek koluyla birlikte çalışır. Doğru penseyi seçmek için rulmanın iç çapı ölçülmelidir; küçük gelen pens bileziğe tam oturmaz ve çekme sırasında sıyrılır.

Rotil çektirmeler

Rotil çektirmeler, araç süspansiyonundaki küresel mafsalı yuvasından ayırmak için üretilmiş özel biçimli çektirmelerdir. Kataloğumuzda 18 mm ile 45 mm arasında ağız genişlikleri bulunuyor. Ağız genişliği, mafsalın konik gövdesinin oturduğu bölgeye göre seçilir; geniş gelen çektirme yuvaya tam oturmaz, dar gelen ise hiç girmez.

Rotil çektirmede kuvvet çok yüksektir ve mafsal ayrıldığı anda ani bir boşalma olur. Bu yüzden söküm sırasında parçanın sıçrama yönü hesaba katılmalı, gerekiyorsa somun tamamen çıkarılmadan birkaç diş üzerinde bırakılmalıdır; bu, parçanın kontrolsüz düşmesini engeller.

Doğru kullanım ve güvenlik

Çektirmenin vidalı mili, sökülecek parçanın milinin tam merkezine dayanmalıdır. Merkezden kaçık dayanma, kuvvetin bir tarafa yığılmasına ve kolların açılmasına yol açar. Mil ucunun kaymaması için milin ucundaki merkez deliği kullanılır; delik yoksa araya sert bir koruma pulu konur, aksi halde mil ucu ezilir ve diş açma imkansızlaşır.

Sıkışan parçalarda kuvveti artırmak yerine önce pas çözücü uygulamak ve beklemek daha etkilidir. Isı da kullanılabilir; parçanın kendisi ısıtıldığında genleşir ve mil üzerindeki sıkılığı azalır. Kolların üzerine boru geçirip kaldıraç uzatmak ise yapılmamalıdır: çektirme kolları belirli bir kuvvet için boyutlandırılmıştır ve aşırı yükte kol kırılarak fırlar. Söküm sırasında mutlaka gözlük takılmalı ve çektirmenin kuvvet ekseninde durulmamalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Rulman sökerken neden çektirme kullanmak gerekir?

Çekiçle vurmak darbeyi bilyalara iletir ve bilya yataklarında kalıcı çukur oluşturur, ayrıca mil ucunu ezer. Çektirme kuvveti eksende ve kademeli uygular, parça mile paralel ilerler; hem rulman hem mil zarar görmeden ayrılır.

İki kollu mu üç kollu çektirme mi seçmeliyim?

Erişim izin veriyorsa üç kollu model daha güvenlidir; kuvveti çevreye eşit dağıtır ve parça yana yatmaz. İki kollu modeller dar aralıklara girebildiği için sıkışık montajlarda tercih edilir.

Çektirme ölçüsü nasıl belirlenir?

İki ölçüye bakılır: kolların kavrayabileceği çap aralığı ve kolların parçanın arkasına uzanabildiği derinlik. Kol ucu parçanın arkasına tam oturmalıdır; yalnızca kenara tutunan kol kuvvet altında kayar ve bileziği çentikler.

İç rulman çektirmesi ne zaman kullanılır?

Rulman bir yuvanın içine gömülüyse dışarıdan tutulacak yüzey kalmaz. Bu durumda rulmanın iç bileziğinden içeriden kavrayan iç çektirme pensleri kullanılır. Doğru ölçü için rulmanın iç çapı ölçülmelidir.

Rotil çektirme ne işe yarar?

Araç süspansiyonundaki küresel mafsalı yuvasından ayırmak için kullanılır. Ağız genişliği mafsalın konik gövdesine göre seçilir. Mafsal ayrıldığı anda ani boşalma olduğu için somun birkaç diş üzerinde bırakılarak parçanın düşmesi engellenir.

Çektirme kollarına boru geçirip kuvvet artırılabilir mi?

Hayır. Kollar belirli bir kuvvet için boyutlandırılmıştır; aşırı yükte kol kırılarak fırlar. Sıkışan parçada önce pas çözücü uygulanmalı ve beklenmelidir. Parçayı ısıtmak da genleşme sağlayarak sıkılığı azaltır.

Çektirme mili milin ucunu eziyor, ne yapmalıyım?

Vidalı mil, sökülecek parçanın milindeki merkez deliğine dayanmalıdır. Merkez deliği yoksa araya sert bir koruma pulu konmalıdır. Aksi halde mil ucu ezilir ve o mile sonradan diş açmak veya somun takmak mümkün olmaz.

Çektirme kullanırken hangi güvenlik önlemleri alınmalı?

Gözlük takılmalı ve çektirmenin kuvvet ekseninde durulmamalıdır. Parça ayrıldığı anda biriken enerji aniden boşalır. Kolların parçaya tam oturduğu, milin merkeze dayandığı ve kolların açılmadığı çekme boyunca kontrol edilmelidir.